Προβληματοκεντρική μάθηση και ΤΠΕ

Η αλληλεπιδραστική φύση των υπερμέσων και η δυνατότητες που έχουν για μεταφορά πληροφοριών με διαφορετική μορφή, αποτελούν μια πρώτης τάξης ευκαιρία για σχεδιασμό διδακτικών ενοτήτων στα πλαίσια μιας προβληματοκεντρικής προσέγγισης. Αλληλεπιδραστικά περιβάλλοντα απαιτούν μαθητές που αλληλεπιδρούν και συνεπώς αποδεχόμενοι το γεγονός ότι ο ενεργός μαθητής έχει πλεονέκτημα απέναντι στον παθητικό μαθητή, μπορούμε να δεχθούμε ότι τα αλληλεπιδραστικά μαθησιακά περιβάλλοντα, με τη χρήση των υπερμέσων, παρέχουν ένα πλούσιο μαθησιακό περιβάλλον (Montelpare & Williams, 2000).

Η εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στη διδακτική και μαθησιακή διαδικασία εντάσσεται στο πλαίσιο του κοινωνικού εποικοδομισμού. Οι πρακτικές που υιοθετούνται, τα πλαίσια συνεργασίας και οι πόροι που διατίθενται επιτρέπουν στους μαθητές να αλληλεπιδράσουν και να γίνουν εταίροι στο γενικότερο πλαίσιο της οργάνωσης, επίλυσης και αξιολόγησης μαθησιακών προβληματικών καταστάσεων. Πολλές έρευνες δείχνουν πως οι μαθητές αποδέχονται ευχάριστα και προτιμούν να εμπλέκονται σε αυθεντικά πλαίσια και σε συνεργατικά περιβάλλοντα με τη χρήση νέων τεχνολογιών, όπως αυτές του διαδικτύου. Δικιά μας προηγούμενη εργασία (Μακράκης & Δόβρος, 2006) εφαρμογής υπερμεσικής εφαρμογής στα πλαίσια της Αγωγής Υγείας με μαθητές Ε’ και Στ’ τάξης του Δημοτικού Σχολείου, κατέδειξε ότι αυτό που επέδρασε ευχάριστα στους μαθητές ήταν πρωτίστως η διαπραγμάτευση ενοτήτων με τη βοήθεια ΗΥ και το συνεργατικό, ερευνητικό πλαίσιο που υιοθετήθηκε. Μέσα σε τέτοια περιβάλλονται οι μαθητές, οι μαθητικές ομάδες, ο εκπαιδευτικός και οι εκπαιδευτικοί πόροι αποτελούν όλοι πηγή πληροφόρησης και αξιολόγησης της μαθησιακής διαδικασίας.

Σύμφωνα με το Κέντρο Εφαρμοσμένης Έρευνας στην Εκπαιδευτική Τεχνολογία (Center for Applied Research in Educational Technology) η νέα τεχνολογία μπορεί να συνεισφέρει στην βελτίωση της μαθησιακής ικανότητας των μαθητών όταν συντρέχουν οι παρακάτω έξι παράγοντες (Smith G & Throne S., 2007):

  1. Η τεχνολογία ενσωματώνεται στα αντικείμενα του αναλυτικού προγράμματος.
  2. Παρέχονται δυνατότητες συνεργατικής δραστηριότητας.
  3. Προσφέρονται δυνατότητες διαφοροποιημένης διδασκαλίας, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των μαθητών και παρέχοντας ανατροφοδότηση τόσο στον μαθητή όσο και στον εκπαιδευτικό.
  4. Η τεχνολογία εντάσσεται στις τυπικές, καθημερινές δραστηριότητες της διδακτική πράξης και δεν αποτελεί σποραδικό ή αποσπασματικό τρόπο εφαρμογής
  5. Δίνεται τη δυνατότητα στους μαθητές να εμπλακούν στη σχεδίαση και την εφαρμογή μαθησιακών διαδικασιών, τόσο στα στενά πλαίσια ενός διδακτικού αντικειμένου όσο (πολύ περισσότερο) στην εφαρμογή διαθεματικών δραστηριοτήτων που υπερβαίνουν το στενό πλαίσιο του αναλυτικού προγράμματος.
  6. Η εκπαιδευτική κοινότητα έχει θετική στάση, υποστηρίζει και προωθεί τη χρήση της νέας τεχνολογίας.

Τελευταία, είναι πολύ διαδεδομένη η ανάπτυξη διαδικτυακών περιβαλλόντων μάθησης στα οποία δίνεται η δυνατότητα σχεδιασμού διδακτικών ενοτήτων στα πλαίσια του κοινωνικού εποικοδομισμού. Τα Συστήματα Διαχείρισης Μάθησης (Learning Management Systems - LMS) περιλαμβάνουν συνδέσεις, δυνατότητες παρουσίασης πληροφοριών (ή πακέτων πληροφοριών), διαδικτυακής συνεργασίας, διανομή εκπαιδευτικού υλικού προσαρμοσμένα στις ανάγκες των χρηστών. Οι πρακτικές των περιβαλλόντων αυτών συνίστανται στην παροχή δυνατότητας στον μαθητή και τον εκπαιδευτικό να βρίσκουν τι υλικό πρέπει να διανεμηθεί και πότε, καθώς επίσης και η καταγραφή της προόδου τόσο του χρήστη, όσο και της μαθησιακής διαδικασίας. Συγκεκριμένα τα Σ.Δ.Μ. παρέχουν:

  • Σχέδια μαθημάτων και δυνατότητες παρακολούθησης της προόδου των μαθητών. Επιτρέπεται η πλοήγηση στις σελίδες των μαθημάτων, η εμφάνιση παραδειγμάτων, ηχητικών και εικονικών πόρων, δυνατότητα κράτησης σημειώσεων, επικοινωνίας σύγχρονης και ασύγχρονης, σχολιασμός, παρουσίασης εργασιών κλπ.
  • Συνεργασία σε επίπεδο ενδο-ομαδικό και δια-ομαδικό, με συμμετοχή σε συζητήσεις και ανταλλαγή μηνυμάτων
  • Αξιολόγηση του εκπαιδευτικού πλαισίου
  • Κατασκευή και οργάνωση των διδακτικών δραστηριοτήτων από τον ίδιο το χρήστη.

Ένα τέτοιο περιβάλλον είναι το Web-based Integrated Science Environment (WISE), του Πανεπιστημίου του Berkeley (http://wise.berkeley.edu), όπου ο ρόλος τόσο του εκπαιδευτικού όσο και των πόρων εντάσσεται στο φιλοσοφικό πλαίσιο που έχουμε ήδη αναπτύξει (Cuthbert, Clark & Linn, 2002[1]). Ο εκπαιδευτικός απελευθερώνεται από τις συμβάσεις του επίσημου αναλυτικού προγράμματος και ενθαρρύνεται να αποκτήσει μια νέα νοοτροπία σχετικά με τη χρήση της νέας τεχνολογίας, αναλαμβάνοντας ρόλο υποστηρικτικό και όχι ηγεμονικό στο μαθησιακό πλαίσιο. Οι πόροι χρησιμοποιούνται και επιλέγονται ανάλογα με τη δυνατότητα που προσφέρουν στην δημιουργία ενός πλαισίου στήριξης για τους μαθητές και όχι ως αυτοσκοπός.



[1] στο Renninger A. & Shumar W, Building Virtual Communities: Learning and Change in Cyberspace