Κριτική σκέψη και συνεργατικότητα

Η ανάπτυξη και η χρήση πρακτικών και διεργασιών προβληματοκεντρικής μάθησης συνοδεύεται από την πεποίθηση ότι αναπτύσσονται μια σειρά από δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων. Τίθεται όμως το ερώτημα εάν είναι δυνατόν να αναπτυχθούν γενικές δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων οι οποίες είναι ανεξάρτητες των περιεχομένων του αναλυτικού προγράμματος ή εάν το άτομο μαθαίνει δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων τα οποία όμως εντάσσονται σε συγκεκριμένα μαθησιακά πλαίσια (π.χ. επίλυση μαθηματικών προβλημάτων, απάντηση ιστορικών ζητημάτων, γλωσσικών ή κοινωνικών προβλημάτων κλπ). Το ερώτημα συμβαδίζει με το ζήτημα της ανάπτυξης της κριτικής σκέψης και συγκεκριμένα εάν οι διαδικασίες κριτικής σκέψης πρέπει να αποτελούν ξεχωριστό αντικείμενο διαπραγμάτευσης στο αναλυτικό πρόγραμμα ή να διαχέονται μέσα στο σύνολό του.

Ο Chambers (1988) θεωρεί ότι μαθαίνουμε και σκεπτόμαστε μέσα σε συγκεκριμένες μορφές γνωστικών πεδίων και τις εννοιολογικές αρχές που ακολουθούν. Τα κάθε είδους επιστημονικά πεδία δεν αποτελούν αυθαίρετες κατασκευές, αλλά ουσιαστικά περιεχόμενα σκέψης που έχουν αναπτυχθεί μέσα από μια ενδελεχή, προσεκτική και κριτική διανοητική διερεύνηση χιλιάδων ετών. Συνεπώς η δεξιότητες σκέψης μπορούν να αναπτυχθούν μόνο μέσα στο επιστημολογικό πλαίσιο των περιεχομένων που διαπραγματεύονται. Μιλάμε συνεπώς για μαθηματική σκέψη, για ιστορικό τρόπο σκέψης κ.λ.π.

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο Norman [1] ο οποίος ισχυρίζεται ότι η εφαρμογή διαδικασιών που έχουν σχέση με την επίλυση προβλημάτων, την υποθετικο-επαγωγική διδασκαλία και την ευρετική μέθοδο σχετίζονται άμεσα και εξαρτώνται από το γνωστικό απόθεμα του μαθητή σε σχέση με το αντικείμενο που διαπραγματεύεται.

Από την άλλη ο Paul διαχωρίζει την κριτική σκέψη ως μια ιδιαίτερη λειτουργία που προσεγγίζει το σύνολο της επιστημονικής γνώσης. Η κριτική σκέψη, αναφέρει, αφορά την παραγωγή δεξιοτήτων σκέψης και την αξιολόγηση αυτών των διαδικασιών σκέψης. Αφορά διαδικασίες σκέψης για την σκέψη, έτσι ώστε να αποκτήσουμε πιο βαθιά, αποτελεσματική, ξεκάθαρη και ακριβής ικανότητα διαχείρισης των πληροφοριών. Σκεπτόμαστε κριτικά όταν έχουμε να επιλύσουμε ένα πρόβλημα ή μια προβληματική κατάσταση. Η διαδικασία εύρεσης τρόπου ή τρόπων να επιλύσουμε ένα πρόβλημα είναι η κριτική σκέψη (Paul, 1992). Επιπλέον, λόγω του ότι η κριτική σκέψη αποτελεί μοναδικό προϊόν της αυτο-δομημένης μας εμπειρίας, των ιδεών μας, και του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα, αποτελεί διαδικασία εσωτερικής δημιουργίας νέων γνωστικών σχημάτων και δομών. Εμπλέκει επικοινωνιακές δεξιότητες, συνεργατικά πλαίσια μάθησης, δημιουργική χρήση του νου και ανάπτυξη της αυτοπεποίθησης.


[1] αναφορά στο Smith, 2005

Εικονίδιο ηΔραστηριότητας Στοχασμός

Το σημερινό σχολείο συμμερίζεται τους προβληματισμούς των σύγχρονων παιδαγωγικών θεωριών σχετικά με την εκπαίδευση πολιτών με ικανότητες κριτικής αξιολόγησης;

Κάνοντας μια ανασκόπηση του σχολείου που εσείς βιώσατε ως μαθητές ή των φοιτητικών σας χρόνων, πιστεύετε ότι το εκπαιδευτικό μας σύστημα εντάσσει δραστηριότητες κριτικής διερεύνησης;