Εκπαίδευση για Βιώσιμη Ανάπτυξη

Η έννοια της Βιώσιμης Ανάπτυξης συμπεριλαμβάνει μια περιβαλλοντική και κοινωνικο-δημογραφική ανάπτυξη και προεκτάσεις που έχουν σχέση με την υγεία. Το περιεχόμενο του όρου, όπως το όρισε η Παγκόσμια Επιτροπή για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη των Ηνωμένων Εθνών ( WCED ) είναι: "η ανάπτυξη που ικανοποιεί τις ανάγκες του παρόντος, χωρίς να μειώνει τη δυνατότητα των επόμενων γενεών να ικανοποιήσουν τις δικές τους ανάγκες". Ένας πιο περιεκτικός ορισμός θα μπορούσε να περιλαμβάνει δράσεις που κατευθύνονται προς την βελτίωση της ποιότητας ζωής στα πλαίσια του δυναμικού που προσφέρουν τα υπάρχοντα οικοσυστήματα. Δεν περιορίζεται σε περιβαλλοντικές συνιστώσες αλλά ενσωματώνει έννοιες, στρατηγικές και δράσεις που αφορούν την υγεία, την ποιότητα ζωής, την ισότητα, τόσο τη δια-φυλετική όσο και τη ενδο-φυλετική, κοινωνικές και ηθικές διαστάσεις που έχουν σχέση με την ανθρώπινη ευημερία. Στο διπλανό σχήμα αποτυπώνεται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση σχετικά με το αξιακό πλαίσιο, τις δράσεις αλλά και τις αναγκαίες συνθήκες για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης όπως έχει αποτυπωθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO, 1997).

Η πορεία προς ένα βιώσιμο μέλλον απαιτεί την ανακατασκευή εννοιών που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη διαχείριση της ετερότητας, της κοινωνικής ισότητας και των προτύπων εξουσίας (Κωστούλα-Μακράκη & Μακράκης, 2006). Είναι μια διαδικασία, κατά την οποία οι τοπικές κοινωνίες και οι πολίτες προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην οικολογική και την οικονομική ανάπτυξη, αποδίδοντας δικαιοσύνη στα πλαίσια τοπικών και παγκόσμιων συμφερόντων. Στην καθημερινή πράξη αυτό σημαίνει διαπραγμάτευση με μια σειρά από διλήμματα που έχουν σχέση με πολύπλοκες κοινωνικές δομές και υιοθέτηση αποφάσεων κάτω από αβέβαιες συνθήκες. Συνεπώς η βιώσιμη ανάπτυξη θα μπορούσε να περιγραφεί ως μια κοινωνική μαθησιακή διαδικασία για αλλαγή και μετασχηματισμό υπαρχουσών προκαταλήψεων.

Η ποιότητα του κοινωνικού και φυσικού περιβάλλοντος αποτελούν κυρίαρχες διαστάσεις της υγείας. Οι κυρίαρχοι δείκτες κινδύνου για τις πιο σοβαρές ασθένειες έχουν άμεση σχέση τόσο με ποικίλα ατομικά χαρακτηριστικά όσο και με παράγοντες που έχουν σχέση με τη διαμόρφωση συμπεριφορών και επιλογής τρόπων ζωής (lifestyles). Συνεπώς η υγεία ορίζεται σε σχέση με όλα τα περιβαλλοντικά και ανθρώπινα χαρακτηριστικά της καθημερινότητας των ατόμων και τις παρεπόμενες σχέσεις ανάμεσα σε αυτά.

Περιβάλλον και η Υγεία αποτελούν δύο πόλους μιας ενιαίας ενότητας, έχοντας κοινούς στόχους και πραγματεύονται κοινές προβληματικές. Άλλωστε, εάν σκοπός της εκπαιδευτικής πρακτικής είναι η κοινωνική αλλαγή, η ανάληψη δράσης και η ανάπτυξη αυτόνομων, δημιουργικών πολιτών, τότε οι μαθητές θα πρέπει να έχουν μια ολιστική αντίληψη της θέασης του κόσμου και όχι αποσπασματικές ματιές της πραγματικότητας.

Το τρίπτυχο γνώσεις-δεξιότητες-αξίες αναπτύσσεται μέσα από ολιστικό πλαίσιο αλληλοεξαρτώμενων και αλληλεπιδρώντων δεξιοτήτων που στοχεύουν στη χειραφέτηση του ατόμου (UNESCOF.R.E.S.H. innovative - Education for sustainable development).

Οι τρεις περιοχές δεν αποτελούν περιεχόμενα διακριτών, απομονωμένων μαθησιακών στόχων. Η ανάπτυξη δεξιοτήτων απαιτούν ταυτόχρονο συνδυασμό των παραπάνω δεξιοτήτων ανάλογα με το υπό επίλυση πρόβλημα, πάντα σε σχέση με τον θεματικό άξονα ή τη γνωστική περιοχή του υπό διαπραγμάτευση αντικειμένου.